مصرف روز افزون مواد مخدر در حال حاظر به یک دشواری پیچیده اجتماعی بدل شده و متاسفانه پیامد های ویرانگری را به همراه دارد.

با توجه به اینکه رفتار ما به خصوص در سنین پایین وابستگی زیادی به محیط اجتماعی که در آن زندگی می کنیم دارد، بنابراین مواردی که گفته می شود طیف گسترده ای از عوامل درون فردی و برون فردی هستند که بر اعتیاد فرد به مواد مخدر موثر می باشند.

• کسب آسان منفعت های روانی و جسمانی
• روحیه کنجکاو فردی
• نداشتن مهارت های زندگی      
• تمایل به متفاوت بودن
• شرایط فرهنگی
• وضع اجتماعی و عوامل اقتصادی

اعتیاد در نوجوانان می تواند تاثیر عمیقی در زندگی آنان بگذارد در واقع اعتیاد یک وابستگی جسمی/روانی به استعمال یه ماده یا یک فرایند است که این ماده یا فرایند می تواند هرچیزی باشد. از خرید کردن/تلویزیون دیدن/فیلم دیدن/ اعتیاد به اینترنت گرفته تا اعتیاد به سیگار/حشیش/ماری جوانا و…. .

اگرچه تمامی این موارد اعتیاد با اهمیت هستند اما اعتیاد به مواد مخدر در نوجوانان بسیار با اهمیت تر می باشد زیرا میتواند پیامد های ناگواری داشته باشد که زندگی فرد را تا مدتی بسیار طولانی مورد آسیب قرار دهد.

دوره نوجوانی دوره ای پر از تعارضات و نوسانات است. دوره ای هست که نوجوان به دنبال هویت یابی است و روابط با خانواده در این مرحله کمرنگ می شود.

گرایش به دوستان/روابط و گرفتن الگو از آن ها در نوجوانی اتفاق می افتد.

گاهی هم میتواند باعث نوعی سرکشی و یا کوشش برای جلب توجه باشد.

عواقب اعتیاد در نوجوانان:

اولین مواجهه نوجوان با مواد مخدر اغلب در موقعیت های اجتماعی با مواد مخدری است که به آسانی در دسترس هستند مانند سیگار/الکل/ماری جوانا/حشیش  که جز دسته مواد مخدری هستند که در دسترس می باشند.

به دنبال مصرف و وابسته شدن نوجوان به مواد مخدر ناخودآگاه فرد با مشکلاتی مواجه می شود.

قضاوت ضعیف: نوجوان مصرف کننده بیشتر از همسن و سال های خودش در تعامل های فردی و اجتماعی دچار قضاوت نادرست می شود.

رابطه جنسی: متاسفانه مواد مخدر می تواند باعث افزایش شرکت در روابط جنسی پرخطر و نا ایمن و بارداری های ناخواسته باشد.

اختلالات روانی: مسئله سوع مصرف می تواند خطر ابتلا به بیماری های روانی مثل افسردگی و اضطراب را افزاش دهد .

افت تحصیلی: مصرف مواد مخدر در جونان منجر به افت تحصیلی می شود.

علائم اعتیاد در نوجوانان:

• تغییر ناگهانی دوستان
• عادات و الگو های جدید و تغییر الگوی خواب
• تغییر ظاهر فیزیکی
• ضعیف شدن عملکرد تحصیلی    
• بی مسئولیتی
• قضاوت ضعیف و نبود انگیزه      
• قانون شکنی و جدا شدن از خانواده

اعتیاد در سنین نوجوانی:

سنین 16 تا 18 سال:  در این سن نوجوان تحت تاثیر کار های هم سن و سال های خود است و احتمال ابتلا به اعتیاد در این سن به شدت افزایش می یابد. اغلب الگوبرداری های غلط در همین سن صورت می گیرد. به این دلیل که فرد فکر میکند برای ارتباط برقرار کردن با دیگران باید هم رنگ جماعت شود.

سنین 14 تا 16 سال: شایع ترین دوران کاهش اعتماد به نفس می باشد. به علت اختلالات فیزیکی/ ارتباط کم با دیگران و دایره دوستی محدود، رسانه ها/خانواده/مشکلاتی که نوجوان در مدرسه با آن روبرو است میتواند تا حد زیادی نوجوان را به سوی رفتارهای غلط و یا اعتیاد سوق داده  و زمینه ساز اعتیاد باشد.

نکته: کنجکاوی بخشی از شخصیت همه انسان ها است (سنین بالا و پایین). بعضا دلیل اعتیاد بسیار از کسانی که به مصرف مواد و روانگردان روی می آورند همین حس کنجکاوی و شکست ناپذیری است.

راهکار های پیشگیری از اعتیاد در نوجوانان

آموزش مهارت های خود مقاومتی اعم از:

• تقویت اعتماد به نفس آموزش توانایی نه گفتن در مقابل خواسته های نابجا
• آموزش معایب مصرف ناصحیح بعضی از داروها
• صبور بودن در برابر مشکلات زندگی و مقابله با آن ها
• دادن مسئولیت های زندگی با آن ها
• تقویت معنویت آن ها حمایت های روانی
• جلوگیری از حضور در اماکن نامناسب
• تشویق به انجام فعالیت های ورزشی

کلام آخر:

اعتیاد در میان اقشار مختلف جامعه به ویژه جوانان و زنان در سال های اخیر شیوع زیادی پیدا کرده است و این یک زنگ خطر جدی را در جامعه به صدا در آورده. دانش و آگاهی فرد معتاد و مصرف کننده در خصوص مواد بسیار سطحی است و اطلاعاتی که دارند قطعا غلط و برای فرار از واقعیت می باشد. از عوامل اصلی گرایش به اعتیاد باورهای غلط و ناکارآمد می باشد که این افکار با واقعیت و شواهد علمی و عینی مطابقت ندارد. اما از آن جا که استفاده از مواد مخدر باعث ایجاد رفتار ها و هیجانات منفی در افراد می شود، تحقیقات نشان داده است که اکثر افراد معتاد حداقل با یک باور نادرست و غلط و غیر منطقی به سمت اعتیاد کشیده شده اند. به طور مثال مصرف تفریحی باعث اعتیاد نمی شود.

اکثر افراد معتاد با نیت تفریحی شروع به این کار کرده اند و فردی که یک بار معتاد شود وجود ندارد زیرا فرایند اعتیاد یک پروسه تدریجی است.

یکی از افکار غلط دیگر که باعث عادی سازی اعتیاد در افراد می شود، استفاده از عبارت: همه مردم استفاده میکنند پس مصرف مواد مشکل و ایرادی ندارد.

مسئله دیگری که وجود دارد این است که افراد مصرف کننده همیشه دنبال کسی مثل خودشان هستند که احساس گناه را در آنان به حداقل برساند.