درمان اعتیاد به مواد مخدر:
به طور کلی وابستگی به مواد مخدر یک پدیده اجتماعی/خانوادگی/ژنتیکی و فردی بوده لذا اقدامات درمانی متناسب با سطوح مختلف و ابعاد فردی و خانوادگی و اجتماعی می باشد.
بهترین روش ترک اعتیاد به مواد مخدر چیست ؟
داروهای ترک اعتیاد برای جلوگیری و کاهش علائم به بیمار تجویز می شوند و کاملا به شرایط و پاسخ فرد به این دارو بستگی دارد. در طی درمان گاهی پزشک مجبور است به دلایل مختلف مانند ایجاد حساسیت و … داروی تجویز شده را کاهش/افزایش/تغییر و یا قطع کند.
اهمیت مشاوره روانشناسی در روند درمان:
مشاوره و پشتیبانی روانی به صورت فردی یا گروهی به فرد مصرف کننده کمک می کند تا با تغییر در الگو های رفتاری و مدیریت احساسات به موفقیت در ترک برسد و مکمل درمان دارویی به حساب می آید.
این مشاوره می تواند با شناخت عوامل موجب به مصرف مواد/ مدیریت دسترسی فرد به مواد/ افزایش مهارت های مقابله با مواد و بهبود روابط اجتماعی روند درمان بیمار را به صورت چشم گیری سرعت بخشد.
تکنیک دیگر که کمک کننده روش درمان دارویی می باشد این است که روانشناس با آموزش خودکنترلی به بیمار کمک می کند تا خودش از مصرف مواد دوری کند و در این روش به بیمار کمک می شود تا اهداف خود را تعیین کرده و به مرور زمان مصرف داروی جایگزین را تا صفر کم کند و در نهایت بیمار از بند اعتیاد بدون وسوسه و بازگشت رها شود.
درمان نگهدارنده چیست:
در این روش درمانی پس از طی مراحل اولیه درمان، فرد برای مدتی نسبتا طولانی داروهایی را مصرف میکند. علت مصرف دارو آن است که علائم اعتیاد در فرد کاهش یابد و همچنین از مصرف مجدد مواد مخدر نیزجلوگیری شود.
درمان نگهدارنده با دارو:
روشی است که بیمار برای رسیدن به بهبود و درمان اعتیاد تا مدت زمان معینی و طبق نظر پزشک و تیم درمان به مصرف دارویی می پردازد.
مهم ترین روش های درمان دارویی:
- درمان با متادون MMT
- درمان با بوپرونورفین BMT
- درمان با نالترکسون
- درمان با شربت تنتور اپیوم OPT
عوارض مصرف خودسرانه دارو در ترک اعتیاد:
مصرف خودسرانه دارو عوارض جبران ناپذیری برای بیمار ایجاد میکند
مصرف خودسرانه دارو ممکن است به مسمویت و یا مرگ بیمار منجر شود
این دارو باید بر طبق دوز شخص و به میزان مورد نیاز در طی مدتی مشخص مصرف گردد
بیمار نباید خودسرانه اقدام به کاهش و یا افزایش دوز درمان نماید و هرگونه کاهش و افزایش باید زیر نظر پزشک معالج باشد.
این دارو باید به دور از دسترس اطفال نگهداری شود زیرا مصرف آن توسط سایر افراد باعث مسمویت و حتی مرگ آنها خواهد شد.
روش درمان با متادون (MMT):
یک روش تاثیر گزار بر مصرف کننده مواد مخدر به خصوص ماده مخدر هروئین می باشد. بیمار با مصرف مقدار مشخصی از داروی متادون که بر حسب میزان مصرفی مواد مخدر بوده اقدام به مصرف دارو میکند و پس از مدتی زیر نظر پزشک اقدام به کاهش دوز دارو و در نهایت ترک این داروی جایگزین می نماید.
هدف از درمان اعتیاد با داروی متادون:
هدف از درمان با داروی متادون علاوه بر اینکه یک اقدام درمانی محسوب می شود یک برنامه کاهش آسیب نیز هست زیرا بیماران از مصرف مواد خطرناک به مصرف دارویی مناسب مانند متادون گرایش پیدا میکنند.
مزایای درمان نگهدارنده با متادون:
داروی متادون به عنوان یک داروی نگهدارنده اثرات ویژه ای دارد که در صورت استفاده از دوز مناسب، بیمار را برای 24 تا 36 ساعت بدون ایجاد نشئگی (یوفوریا) در حالت آرامبخش یا بی دردی نگه می دارد.
مزایا:
- برطرف کردن علائم محرومیت
- جلوگیری از روش تزریق مواد
- کاهش مسمویت ها
- کاهش انگ های اجتماعی
- کاهش بزهکاری
- کاهش مصرف مواد مخدر
- کاهش ریسک اوردوز و مرگ ناگهانی
- کاهش رفتار های خطرناک
- کمک به اهیای اجتماعی و اقتصادی
- پشتیبانی روانی
درمان نگهدارنده با متادون برای چه افرادی مناسب است ؟
- کسانی که رفتارهای جنسی پرخطر دارند
- زنان باردار
- مصرف کنندگان مواد افیونی با سابقه زندان
- مصرف کنندگان مواد افیونی با HIV مثبت
- مصرف کنندگان تریاک/شیره
- مصرف کنندگان غیر تزریقی هروئین و کراک
- مصرف کنندگان تزریقی مواد مخدر
روش درمان نگهدارنده با شربت تنتور اپیوم (OPT):
یک روش تاثیر گزار بر مصرف کننده مواد مخدر به خصوص ماده مخدر تریاک و شیره می باشد. بیمار با مصرف مقدار مشخصی از داروی اپیوم که بر حسب میزان مصرفی مواد مخدر بوده اقدام به مصرف دارویی میکند و پس از مدتی زیر نظر پزشک اقدام به کاهش دوز دارو و در نهایت ترک این داروی جایگزین می نماید. این روش درمانی بهترین روش درمانی برای بیماران دیابتی می باشد.
*نام تجاری داروی اپیوم : شربت تریاک*
مزایای استفاده از شربت تنتور اپیوم:
- کاهش اضطراب و درد
- کاهش افسردگی و پرخاشگری
- عوارض جانبی این دارو نسبت به مواد مخدر دیگر کم تر است زیرا تمام آلکانیدرا های (مسکن ها) را در خود دارد و مصرف کننده به هیچ وجه کمبودی را در روند درمان احساس نخواهد کرد.
عوارض جانبی داروی اپیوم:
- سبکی سر
- گیجی
- خواب آلودگی
- تهوع
- استفراغ
- یبوست
*درصورت تداوم و یا بدتر شدن هر یک از عوارض زیر با پزشک مشورت کنید*
شرایط نگهداری داروی اپیوم:
- دور از دسترس کودکان نگهداری شود.
- دارو در جایی خشک و خنک و دور از تابش نور مستقیم و دور از گرما نگهداری شود
عوارض مصرف بیش از حد اپیوم (مسمویت) :
- دارو را بیش از دوز تجویز شده توسط پزشک مصرف نکنید
- اگر احساس کردید که دچار مسمویت شده و علائمی مانند مشکل تنفسی/ضربان قلب کند/سرگیجه یا خواب آلودگی شدید/ غش و ضعف و یا ضعف عضلانی را مشاهده کردید فورا با اورژانس تماس بگیرید.
داروهایی که با شربت تریاک ( (OP تداخل دارد:
- داروهای مخدر و مسکن دیگر مانند (نالبوفین)
- داروهای ضد تشنج
- داروهای بیهوشی
- آنتی هیستامین ها (مانند سیتریزین – دیفن هیدرامین)
- داروهای خواب آور و ضد اضطراب (آلپروزولام – دیازپام – زولپیدم)
- شل کننده های عضلانی
- داروهای ضد درد و مسکن (کدئین)
- نالتروکسون
قطع ناگهانی شربت تریاک (علائم ترک):
1-تعریق 2- تهوع 3- استفراغ4- بی قراری
برای جلوگیری از علائم ترک، پزشک با استفاده از داروهای کمکی، دوز داروی بیمار را به آرامی کاهش می دهد.
همچنین در صورت استفاده طولانی مدت از این دارو یا دوز های بالاتر احتمال بروز علائم ترک بیشتر می باشد.
موانع منع مصرف داروی اپیوم:
- حساسیت به داروهای اپیوئیدی
- بارداری یا قصد باردار شدن
- زنان باردار
- شیردهی
- اختلالات مغزی (مانند تومور – تشنج)
- اختلالات روحی (مانند گیجی – افسردگی)
- مشکلات تنفسی (آسم – آپنه – خواب بیماری انسدادی مزمن ریوی COPD )
- بیماری کبدی
- بیماری کلیوی
- بیماری لوزالمعده – کیسه صفرا
- مشکلات معده یا روده (انسداد روده – یبوست – اسهال – مشکل در دفع ادرار – پروستات)
*در مدت درمان با شربت اپیوم از مصرف نوشیدنی های الکلی خودداری کنید*
* این دارو ممکن است باعث سرگیجه و یا خواب آلودگی شود لذا قبل از انجام کارهایی مانند رانندگی و کار با ماشین آلات که به دقت کامل نیاز دارند از هوشیاری خود مطمئن شوید*
روش درمان نگهدارنده با داروی بوپرونورفین (BMT):
یک روش تاثیر گزار بر مصرف کننده مواد مخدر(مصرف کنندگان مواد با مقدار کم و یا افرادی که به تازگی به بیماری اعتیاد دچار شده اند) می باشد. بیمار با مصرف مقدار مشخصی از قرص بوپرونورفین که بر حسب میزان مصرفی مواد مخدر بوده اقدام به مصرف دارویی میکند و پس از مدتی زیر نظر پزشک اقدام به کاهش دوز دارو و در نهایت ترک این داروی جایگزین می نماید.
اشکال مختلف داروی بوپرونورفین:
این دارو به اشکال قرص زیر زبانی B2 – B0/4 – B8 میلی گرم وتزریقی در بازار موجود است.
قرص B2 :
قرص بوپرونورفین از آلکالوئید گیاه خشخاش بدست می آید، با وجودی که این دارو برای ترک اعتیاد استفاده می شود اما خود جز مواد مخدر غیر صنعتی است و مصرف خودسرانه آن باعث وابستگی شدید و اعتیاد به آن می شود.
مزایای استفاده از داروی بوپرونورفین:
- کاهش ولع مصرف مواد
- کاهش علائم ترک
- افزایش امنیت در درمان به دلیل کاهش خطر اووردوز
عوارض جانبی بوپرونورفین:
همه ی داروها با اثرات مفید درمانی خود عوارضی نیز به همراه دارند، این عوارض در همه ی افراد دیده نمیشود.
1-خواب آلودگی 2- گیجی3- یبوست4- سردرد
در هنگام مصرف دارو ممکن است روی بدهد.
اگر هریک از این عوارض طولانی شد و یا شدت گرفت با پزشک خود تماس حاصل نمایید.
*زمان استفاده از بوپر از مصرف الکل خودداری نمایید*
مصرف هم زمان با الکل میتواند عوارض کشنده به همراه داشته باشد
شرایط نگهداری از بوپر:
- به دور از دسترس کودکان
- دارو در جای خشک و خنک و به دور از گرما و تابش نور مستقیم نگهداری شود
موارد منع مصرف بوپر:
- توجه به انقضای دارو
- چنانچه بیماری خاصی دارید ، حتما به پزشک معالج خود اطلاع دهید
- حساسی به این دارو یا مواد و داروها
- بارداری و یا قصد بارداری
- شیردهی
- صرع
- مشکلات تنفسی
- فشار خون پایین
- مشکلات تیروئیدی
- مشکلات کبدی
- ضعف های عضلانی
- مشکلات گوارشی و التهاب روده
- پروستات
تداخلات دارویی بوپرونورفین:
تداخلات دارویی ممکن است عملکرد و تاثیر داروها را تغییر دهد و باعث افزایش ریسک بروز عوارض جانبی آن ها شود
بنابراین برای مصرف این دارو تمام داروهایی که مصرف می کنید (چه گیاهی – مکمل – شیمیایی) را به پزشک مربوطه اطلاع دهید
چنانچه در طول درمان با داروی آمینیوفیلین(سیتریزین – دیفن هیدرامین – آلپروزولام – دیازپام – زولپیدم – کدئین الکل – ماریجوانان) باید دارویی مصرف کنید حتما با پزشک خود مطرح کنید .
عوارض جانبی داروی بوپرونورفین:
اکثر داروها ممکن است عوارض جانبی ایجاد کند اما در بسیاری از مصرف کنندگان هیچ عارضه ای بروز نمیدهند
یک سری از عوارض پس از گذشت دوره کوتاهی از یبن میرود اما اگر این علائم پایدار بود باید به پزشک اطلاع داده شود.
- سرگیجه
- خواب آلودگی
- ضعف
- اختلال در خواب
- اضطراب یا تغییرات عصبی
- تغییر ریتم قلب و ضربان
- علائم در بینی یا چشم
- اسهال و یبوست